Een airco is tegenwoordig bijna onmisbaar in Nederlandse woningen. Niet alleen bieden moderne systemen verkoeling tijdens warme zomers, maar ze kunnen ook efficiënt verwarmen in de winter. Dit helpt om gasverbruik te verminderen en de energiekosten te verlagen. Maar waar moet je op letten bij de installatie?
- Kies het juiste systeem: Mono-split voor één kamer of multi-split voor meerdere kamers. Let op de koelcapaciteit (BTU) en energielabels.
- Plaatsing is cruciaal: Zorg voor een goede locatie van de binnen- en buitenunit om efficiëntie en comfort te garanderen.
- Regels en normen: Houd rekening met geluidslimieten en vergunningseisen. Installatie door een gecertificeerde monteur is verplicht.
- Onderhoud verlengt de levensduur: Reinig filters maandelijks en plan jaarlijks een servicebeurt in.
Met een goede voorbereiding en professioneel onderhoud geniet je jarenlang van een comfortabel binnenklimaat. Lees verder voor alle details, inclusief praktische tips en kosten.
Hoe monteer je een AUX airco? Stap-voor-stap Installatiegids | Hoe plaats ik een airco?
Het Juiste Airconditioningsysteem Kiezen
Bij het kiezen van een airconditioningsysteem is het belangrijk om rekening te houden met de koelcapaciteit, uitgedrukt in BTU’s (British Thermal Units). Als vuistregel geldt: ongeveer 12.000 BTU’s per 46 m² [8]. Een systeem dat te klein is, zal moeite hebben om de ruimte goed te koelen, terwijl een te groot systeem juist inefficiënt werkt. Dit kan resulteren in een klam gevoel en hogere energiekosten [7].
BTU en Koelcapaciteit Berekenen
De grootte van de ruimte is een belangrijke factor, maar er spelen meer zaken mee. De isolatie van de woning is bijvoorbeeld van groot belang: goed geïsoleerde huizen hebben minder koelcapaciteit nodig dan slecht geïsoleerde gebouwen [7][8]. Wil je de temperatuur flink omlaag brengen? Houd dan rekening met ongeveer 500 extra BTU’s per graad [8]. Bij woningen met meerdere verdiepingen biedt de bovenverdieping vaak extra isolatie, waardoor de airco beneden minder hard hoeft te werken [7].
Voor een nauwkeurige berekening kun je de Manual J-methode gebruiken. Deze methode houdt rekening met factoren zoals kubieke meters, isolatiewaarden en lokale klimaatomstandigheden [7][8]. Als je een bestaand systeem vervangt, controleer dan het modelnummer op de buitenunit. Hierin staat vaak de capaciteit vermeld; bijvoorbeeld “24” staat voor 24.000 BTU’s [7][8].
Met deze gegevens kun je bepalen welk systeem het beste bij jouw woning past.
Mono-Split versus Multi-Split Systemen
Een mono-split systeem heeft één binnenunit die gekoppeld is aan één buitenunit. Dit type is ideaal voor het koelen van een specifieke ruimte, zoals een slaapkamer of kantoor [6][2]. Een multi-split systeem daarentegen kan meerdere binnenunits (meestal 2 tot 5) aansluiten op één buitenunit, zodat je verschillende kamers onafhankelijk kunt regelen [6][4]. Let wel op: je kunt niet tegelijkertijd de ene kamer koelen en de andere verwarmen [6][9].
| Kenmerk | Mono-Split | Multi-Split |
|---|---|---|
| Binnenunits | 1 unit | 2 tot 5 units |
| Buitenunits | 1 unit | 1 unit |
| Geschikt voor | Enkele kamers, studio’s | Meerdere kamers, beperkte buitenruimte |
| Installatiecomplexiteit | Eenvoudig | Complexer door meerdere leidingen |
| Kosten (incl. installatie) | €1.700 tot €3.350 | €3.100 tot €5.650 |
| Redundantie | Bij storing slechts één kamer getroffen | Bij storing alle kamers zonder klimaatregeling |
Multi-split systemen zijn vooral handig als je weinig ruimte hebt voor meerdere buitenunits, bijvoorbeeld in rijtjeshuizen of appartementen [6][10]. Hoewel de initiële kosten hoger zijn, is het vaak voordeliger dan het installeren van meerdere mono-split systemen [2].
Deze keuzes helpen je bij het selecteren van een systeem dat past bij jouw situatie. Daarna kun je verder kijken naar energiezuinigheid en milieuvriendelijkheid.
Energielabels en Milieueffect
Moderne aircosystemen werken vaak als lucht-lucht warmtepompen en kunnen zowel koelen als verwarmen [13]. Kies bij voorkeur gerenommeerde merken zoals Daikin of LG, die bekendstaan om hun energiezuinige prestaties, betrouwbaarheid en uitgebreide garantie [11]. Dankzij moderne invertertechnologie kun je tot 30% à 40% energie besparen in vergelijking met traditionele systemen [4]. Voor elke 1 kW elektriciteit die je gebruikt, levert het systeem ongeveer 7 kW aan koelvermogen [4].
Het milieueffect gaat verder dan energieverbruik. Sinds 1 april 2021 gelden er strikte geluidsnormen: buitenunits mogen maximaal 45 dB overdag en 40 dB ‘s nachts produceren op de erfgrens [13]. Veel standaardunits produceren rond de 59 dB, wat betekent dat je vaak minimaal 3,5 meter afstand tot de perceelgrens nodig hebt zonder extra geluidsisolatie [13]. Bij beperkte ruimte kun je kiezen voor geluiddempende omkastingen of plaatsing op het dak [13]. Vergeet niet dat de installatie en controle door een F-gascertificeerd monteur moet worden uitgevoerd om lekkages van koudemiddel te voorkomen [12].
Benodigde Gereedschappen en Materialen
Een succesvolle airco-installatie begint met het juiste gereedschap. Een boormachine met slagfunctie is essentieel om een doorgang in de muur te maken voor leidingen en kabels. Daarnaast zorgt een waterpas ervoor dat zowel de binnen- als buitenunit perfect recht worden gemonteerd [14]. Dit is belangrijk, want een scheef gemonteerde binnenunit kan leiden tot problemen met de condensafvoer, wat op zijn beurt waterlekkage en schimmelvorming kan veroorzaken [14][15]. Hieronder lees je welke tools en materialen je verder nodig hebt om de klus goed te klaren.
Basisgereedschap voor Installatie
Om de koperen koelleidingen op de juiste manier te buigen, gebruik je buigveren. Deze voorkomen knikken in de leidingen, wat cruciaal is voor een goed functionerende koudemiddelleiding [14]. Een geknikte leiding kan de compressor ernstig beschadigen en de efficiëntie van het systeem verminderen. De koperen koelleidingen zelf zorgen voor het transport van het koudemiddel tussen de binnen- en buitenunit, terwijl de condensafvoer met een lichte helling naar buiten moet worden geplaatst om waterschade te voorkomen [14][15].
Voor de buitenunit zijn montagebeugels of bigfoots nodig. Combineer deze bij voorkeur met trillingsdempers. Deze dempers zijn niet alleen handig, maar vaak ook verplicht om te voldoen aan de Nederlandse geluidsnormen [14][1]. Bigfoots, die je al vanaf ongeveer €35,95 kunt aanschaffen, helpen trillingen in de gebouwstructuur te minimaliseren [16]. Vergeet daarnaast de elektrische bedrading niet: een geschikte aardlekschakelaar is verplicht volgens de Nederlandse bouwvoorschriften [14][1].
Hoogwaardige Materialen Gebruiken
Naast goed gereedschap is het gebruik van hoogwaardige materialen essentieel voor een duurzame installatie. Leidingisolatie is bijvoorbeeld belangrijk om energieverlies en condensvorming op de leidingen te voorkomen [15]. Houd er rekening mee dat volgens de F-gasverordening (EU) 517/2014 alleen een gecertificeerde monteur de koudemiddelleidingen mag aansluiten en het systeem mag activeren [3]. De kosten voor deze professionele inbedrijfstelling liggen rond de €299,00 voor een enkel split-systeem [16]. Als het systeem meer dan 3 kg koudemiddel bevat, zijn bovendien periodieke lekcontroles verplicht [1].
Als je zelf de voorbereidende werkzaamheden uitvoert, zorg er dan voor dat je de uiteinden van de koelleidingen afdekt met tape of doppen. Dit voorkomt vervuiling en vochtproblemen totdat de monteur arriveert [14]. Zo werkt je systeem vanaf het begin optimaal.
Installatiestappen
Na het kiezen van het systeem en het verzamelen van de benodigde materialen is het tijd om de installatie stap voor stap uit te voeren. Dit proces vraagt om nauwkeurigheid en het naleven van de geldende regels. Als huiseigenaar kun je alvast enkele voorbereidende werkzaamheden oppakken, zoals het monteren van de units en het boren van wanddoorgangen. Maar let op: de definitieve aansluiting van de koudemiddelleidingen moet altijd worden uitgevoerd door een gecertificeerde F-gas monteur [3]. In Nederland is het merendeel van de installaties binnen één dag klaar [2].
Locaties van de Units Kiezen
De efficiëntie van je systeem hangt sterk af van de juiste plaatsing van de binnen- en buitenunit.
Voor de binnenunit is het belangrijk dat de luchtstroom niet wordt geblokkeerd door meubels of gordijnen. Ook moet de unit makkelijk bereikbaar blijven voor onderhoud [1]. Vermijd het richten van de koude luchtstroom direct op personen, omdat dit tocht en verkoudheid kan veroorzaken [4]. Zelfs een duur systeem kan onnodig energie verspillen door een slechte plaatsing.
De buitenunit verdient een plek waar voldoende ventilatie mogelijk is, bij voorkeur uit direct zonlicht om de koelprestaties optimaal te houden [1]. Monteer de unit op een stabiele ondergrond of wandbeugels en gebruik trillingsdempers om geluidsoverlast te beperken [1]. Zorg dat de unit minstens 2 meter van de perceelsgrens staat om buren niet tot last te zijn [17]. In veel gemeenten is een omgevingsvergunning nodig als de buitenunit zichtbaar is vanaf de openbare weg of geplaatst wordt in een beschermd stads- of dorpsgezicht [1][17]. Voor appartementen moet je vaak ook toestemming van de VvE regelen [17]. Daarbij gelden strikte geluidsnormen: overdag (07:00–19:00) maximaal 50 dB(A) en ‘s nachts (23:00–07:00) maximaal 40 dB(A) bij de gevel van de buren [17].
Binnen- en Buitenunit Installeren
Met de locaties bepaald, kun je beginnen met de installatie. De binnenunit wordt meestal aan een muur bevestigd, terwijl de buitenunit op een balkon, dak of op de grond geplaatst wordt met behulp van beugels [4]. Gebruik een diamantboor om nette, precieze gaten in de muur te maken voor de koelleidingen en bedrading. Dit voorkomt onnodige schade aan je woning [4]. Let erop dat de binnenunit volledig waterpas hangt en dat de condensafvoer een lichte helling naar buiten heeft. Zo wordt water veilig afgevoerd naar het riool, wat lekkages, schimmel en bacteriegroei voorkomt [4].
Leidingen en Elektrische Bedrading Aansluiten
Het aansluiten van de koperen koudemiddelleidingen is een taak die uitsluitend door een gecertificeerde F-gas monteur mag worden uitgevoerd. Split-systemen gebruiken doorgaans twee koperen leidingen: een vloeistofleiding en een zuigleiding. Deze worden stevig vastgezet met klemmen en moeten zonder lussen worden geïnstalleerd om problemen met olieophoping te vermijden [18]. Tijdens het solderen wordt de leiding onder druk gezet met een inert gas, zoals stikstof, om oxidatie te voorkomen [18]. Vervolgens wordt met een vacuümpomp minimaal 20 minuten lang vocht uit het systeem verwijderd, wat interne corrosie tegengaat [18]. De leidingen worden daarna onder druk getest en gecontroleerd op lekken. Door zeepsop op de verbindingen aan te brengen, kunnen eventuele lekkages worden opgespoord via belvorming [18].
De elektrische bedrading moet voldoen aan de Nederlandse voorschriften en aangesloten worden op een geschikte aardlekschakelaar [1]. Na de succesvolle lekcontrole worden de koudemiddelleidingen geïsoleerd met schuimisolatie om de efficiëntie van het systeem te waarborgen [18]. Tot slot ontvang je een inbedrijfstellingsrapport, wat in Nederland wettelijk verplicht is en nodig is voor eventuele garantieclaims [2].
Systeemactivering en Onderhoud
Gecertificeerde Monteur voor Inbedrijfstelling
Na de installatie moet een gecertificeerde monteur het systeem in gebruik nemen. Probeer de airco niet zelf te activeren. Volgens de Europese F-Gas Verordening (EU) 517/2014, die sinds 1 januari 2015 geldt, is het wettelijk verplicht dat een gecertificeerde monteur deze taak uitvoert [3]. In Nederland betekent dit dat de technicus een BRL200-certificering nodig heeft en dat het bedrijf een BRL100-certificering moet hebben [5]. Deze regel is ingesteld omdat koudemiddelen krachtige broeikasgassen bevatten die bijdragen aan klimaatverandering [3].
Tijdens de inbedrijfstelling voert de monteur een lektest uit om te controleren of er geen koudemiddel ontsnapt, controleert hij de koudemiddelniveaus en zorgt hij ervoor dat het systeem veilig werkt [1]. Na afloop ontvang je een inbedrijfstellingsrapport, een document dat wettelijk verplicht is en essentieel voor garantieclaims bij de fabrikant [2]. Zonder dit rapport kan de fabrikant een garantieaanvraag afwijzen.
Regelmatige Onderhoudstaken
Zodra het systeem in gebruik is genomen, is regelmatig onderhoud van groot belang om de prestaties op peil te houden. Dit helpt niet alleen om de airco efficiënt te laten werken, maar verlengt ook de levensduur tot ongeveer 15 jaar [4]. Een van de belangrijkste taken is het maandelijks schoonmaken of vervangen van de filters in de binnenunit. Dit verbetert de luchtkwaliteit en voorkomt onnodig energieverbruik [1].
Voor systemen met meer dan 3 kg koudemiddel is een jaarlijkse lekcontrole door een gecertificeerde technicus verplicht [1]. Daarnaast is het verstandig om een jaarlijkse servicebeurt in te plannen. Tijdens deze beurt controleert de monteur het koudemiddelniveau, inspecteert hij de leidingen en kijkt hij de condensafvoer na [1]. Het overslaan van onderhoud kan leiden tot hogere energiekosten, slechtere luchtkwaliteit en vroegtijdige slijtage van het systeem.
De kosten voor een onderhoudsbeurt variëren afhankelijk van het type systeem: een enkel systeem kost ongeveer €140,00, een duo-systeem €190,00 en een drievoudig systeem €240,00 [19].
Veelvoorkomende Installatiefouten en Oplossingen
Zelfs bij een zorgvuldige installatie kunnen bepaalde fouten de werking van het systeem flink verstoren. Hier zijn enkele veelvoorkomende problemen en hoe je ze kunt voorkomen.
Verkeerde Plaatsing van Units
De binnenunit moet slim geplaatst worden. Zorg ervoor dat de luchtstroom niet direct op mensen gericht is die zitten, werken of slapen, want dit kan ongemak veroorzaken [20][4]. Vermijd ook dat de unit achter meubels of gordijnen wordt geplaatst, omdat dit de luchtstroom belemmert [1].
Bij de buitenunit ontstaan vaak problemen met ventilatie. Een slecht geventileerde locatie of een plek in direct zonlicht vermindert de koelefficiëntie aanzienlijk [1]. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de afstand tot de erfgrens. Veel gemeenten eisen minimaal één meter afstand, maar twee meter wordt aanbevolen om geluidsoverlast te beperken [20][17]. In woonwijken gelden strikte geluidsnormen: overdag (07:00–19:00) mag het geluidsniveau bij de gevel van de buren niet boven de 50 dB(A) uitkomen, terwijl dit ‘s nachts (23:00–07:00) maximaal 40 dB(A) mag zijn [17]. Gebruik trillingsdempers bij de montage om geluidshinder verder te verminderen [1].
Onvoldoende Leidingisolatie
Een andere veelvoorkomende fout is onvoldoende isolatie van de leidingen. Slecht geïsoleerde koudemiddelleidingen zorgen voor energieverlies, omdat het koudemiddel warmte opneemt uit de omgevingslucht tijdens transport tussen de binnen- en buitenunit [4]. Dit dwingt het systeem harder te werken, wat de efficiëntie aanzienlijk verlaagt. Bovendien kunnen slecht geïsoleerde leidingen gaan “zweten”, wat vochtproblemen en zelfs schimmelvorming in muren of plafonds kan veroorzaken [4].
Zorg ervoor dat de isolatie de volledige lengte van de leidingen bedekt, inclusief aansluitpunten en doorgangen door muren. Voor buitensituaties is het gebruik van UV-bestendige isolatiematerialen of beschermende kabelgoten essentieel om schade door zonlicht te voorkomen.
Bedradingsfouten
Bedradingsfouten kunnen niet alleen de werking van het systeem verstoren, maar ook gevaarlijk zijn. Het ontbreken van een aardlekschakelaar in de elektrische installatie is een groot risico [1]. Moderne split-systemen met invertertechnologie zijn gevoelig voor elektrische schommelingen, en onjuiste bedrading kan leiden tot 30% minder energie-efficiëntie of zelfs tot systeemuitval [4]. Slordige bedrading resulteert vaak in slecht functionerende systemen [4].
Zorg ervoor dat het systeem wordt aangesloten op een apart circuit met een geschikte aardlekschakelaar [1]. Hoewel de fysieke montage zelf kan worden uitgevoerd, moeten de elektrische en koudemiddelverbindingen wettelijk door een gecertificeerde professional worden gedaan [3][4]. Volg altijd de bedradingsschema’s van de fabrikant om schade aan gevoelige onderdelen te voorkomen [1].
Het vermijden van deze fouten is essentieel om ervoor te zorgen dat het systeem efficiënt en probleemloos functioneert, zoals ook benadrukt wordt in de onderhoudssectie.
Samenvatting
Hier is een beknopte samenvatting van de belangrijkste punten na de uitgebreide technische uitleg. Goed plannen, professioneel installeren en regelmatig onderhouden zijn de sleutels tot een efficiënt werkend systeem. Begin met het nauwkeurig berekenen van de koelcapaciteit. Een te klein systeem kan niet voldoende koelen, terwijl een te groot systeem tocht en een te droge lucht kan veroorzaken [4]. Kies vervolgens het juiste type airco: een mono-split voor één ruimte, of een multi-split voor meerdere kamers. De kosten hiervan liggen tussen de €3.100 en €5.650 [2].
De plaatsing van de units speelt een grote rol in de prestaties. Zorg ervoor dat de binnenunit een vrije luchtstroom heeft, zonder obstakels zoals meubels of gordijnen. De buitenunit moet op een goed geventileerde plek staan, bij voorkeur uit direct zonlicht [1]. Vergeet niet rekening te houden met gemeentelijke geluidsnormen en overweeg trillingsdempers om geluidsoverlast te beperken.
Voor een correcte installatie is het belangrijk dat de aansluiting door een gecertificeerde F-gasmonteur wordt uitgevoerd. Je kunt zelf voorbereidend werk doen, zoals het monteren van de units en het boren van doorgangen, maar de eindmontage moet professioneel gebeuren. Vraag na de installatie altijd om een inbedrijfstellingsrapport – dit document is essentieel voor eventuele garantieclaims [2].
Regelmatig onderhoud is cruciaal om de efficiëntie te behouden en de levensduur van het systeem – gemiddeld zo’n 15 jaar – te verlengen [4]. Dit omvat onder andere het reinigen van filters en het uitvoeren van periodieke lekcontroles. Voor systemen met meer dan 3 kg koudemiddel zijn professionele lekcontroles zelfs verplicht [1]. Moderne invertersystemen kunnen 30% tot 40% minder energie verbruiken dan traditionele systemen, maar alleen als ze goed onderhouden worden [4].
Met een zorgvuldige voorbereiding, een professionele installatie en consistent onderhoud kun je jarenlang profiteren van een efficiënt werkend aircosysteem.
FAQs
Wat zijn de belangrijkste voordelen van een multi-split airco ten opzichte van een mono-split?
Een multi-split airco maakt het mogelijk om meerdere binnenunits aan te sluiten op één enkele buitenunit. Dit betekent dat je verschillende kamers in huis afzonderlijk kunt koelen of verwarmen. Het resultaat? Meer flexibiliteit en een comfortabeler binnenklimaat.
In tegenstelling tot een mono-split airco, die slechts één binnenunit ondersteunt, is een multi-split systeem ideaal voor grotere woningen of situaties waarin kamers verschillende temperatuurinstellingen vereisen. Bovendien neemt het buiten minder ruimte in beslag, omdat je maar één buitenunit nodig hebt in plaats van meerdere exemplaren.
Hoe zorg ik ervoor dat mijn airco-installatie voldoet aan de Nederlandse geluidsnormen?
Om aan de Nederlandse geluidsnormen te voldoen, is het belangrijk om bij de keuze en plaatsing van je airco rekening te houden met de wettelijke limieten. Overdag (tussen 07:00 en 19:00 uur) mag het geluidsniveau van de buitenunit niet boven de 50 dB(A) uitkomen. ’s Nachts (van 23:00 tot 07:00 uur) ligt de grens op 40 dB(A). Deze waarden worden gemeten bij de gevel van de dichtstbijzijnde woning. Om geluidsoverlast voor buren te voorkomen, moet de unit minimaal 2 meter van de perceelgrens worden geplaatst.
Kies bij voorkeur een airco met een laag geluidsniveau, idealiter onder de 30 dB(A). Zorg ervoor dat de unit op een stabiele, trillingsvrije ondergrond staat en gebruik geluidsabsorberende materialen als dat nodig is. Laat de installatie uitvoeren door een gecertificeerde installateur die bekend is met de NEN-EN 12102-1 norm. Zo ben je verzekerd van een correcte installatie die voldoet aan de eisen en geen overlast veroorzaakt.
Waarom is regelmatig onderhoud van mijn airco zo belangrijk?
Regelmatig onderhoud is cruciaal om je aircosysteem in topvorm te houden. Het draagt bij aan een efficiënter energieverbruik, voorkomt onnodige slijtage en storingen, en kan de levensduur van je airco aanzienlijk verlengen.
Bovendien zorgt een goed onderhouden airco voor een veilige en betrouwbare werking. Dit is niet alleen belangrijk voor je comfort, maar ook voor je gezondheid. Het reinigen van filters en het controleren van koelvloeistoffen speelt hierbij een grote rol, zodat je kunt genieten van een frisse en gezonde luchtkwaliteit.